Certyfikaty OZE 2026 – obowiązki, poziomy i znaczenie dla rynku energii
Certyfikaty OZE 2026 obowiązują każdego sprzedawcę energii elektrycznej w Polsce. Rozporządzenie MKiŚ z 20 grudnia 2025 roku ustala poziom umorzenia na 9% dla zielonych i 0,5% dla błękitnych świadectw. Obowiązek obejmuje także handel zagraniczny. Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce zapewnić stabilność rynku do 2028 roku.
System działa od 2005 roku. Reforma w 2015 roku wprowadziła aukcje OZE jako główne wsparcie. Certyfikaty stały się wtedy dokumentem rozliczeniowym, a nie premią inwestycyjną. Dzisiaj służą wyłącznie wypełnieniu obowiązku umorzenia.
Poziom 9% OZE oznacza, że sprzedawca musi kupić i unieważnić 90 MWh świadectw na każde 1 GWh sprzedanej energii. Błękitne certyfikaty dotyczą instalacji CHP o mocy powyżej 1 MW. Termin rozliczenia mija 30 czerwca roku następnego. Spóźnienie powoduje karę w wysokości 300,03 zł/MWh.
| Rok | Obowiązek OZE | Uwagi |
|---|---|---|
| 2022 | 18,5% | Historyczny szczyt obciążenia |
| 2023 | 12% | Pierwszy duży spadek |
| 2024 | 5% | Najniższy poziom w historii |
| 2025 | 8,5% | Wrzesień – zmiana rządu |
| 2026 | 9% | Stabilizacja do 2028 roku |
| 2027 | 9% | Bez zmian |
| 2028 | 9% | Planowane wygasanie systemu |
Niekompletne dane o zainstalowanej mocy mogą zawyżać obowiązek.
Rynek zielonych certyfikatów przekłada się bezpośrednio na rachunek odbiorcy. Gospodarstwo zużywające 2,5 MWh zapłaci w 2026 roku 18,25 zł więcej niż w 2025. Kwota wynika z ceny certyfikatu 27 zł/MWh i obowiązku 9%. Firmy handlowe wliczają ten koszt w cenę energii.
Relacje między encjami są proste. URE rejestruje certyfikat w systemie. TGE notuje cenę i wolumen. Sprzedawca kupuje dokumenty i umorzywa je w rejestrze. URE kontroluje zgodność. Brak certyfikatów oznacza opłatę zastępczą.
- 2024: 5% – najniższy obowiązek w historii systemu
- 2025: 8,5% – reakcja na nadpodaż i spadek cen
- 2026: 9% – powrót do stabilnego poziomu
- 2027: 9% – brak zmian, planowane wygasanie
- 2028: 9% – ostatni rok obowiązku przed reformą
- 2029: 0% – proponowane całkowite wygasanie
„Poziom 9% w kolejnych trzech latach daje przedsiębiorcom większą przewidywalność.” – Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Czy 9% obowiązek dotyczy wszystkich sprzedawców energii?
Tak, każdy sprzedawca energii elektrycznej musi umorzyć certyfikaty odpowiadające 9% swojej sprzedaży. Dotyczy to również handlu zagranicznego.
Co się stanie, gdy braknie certyfikatów?
Wówczas sprzedawca uiści opłatę zastępczą 300,03 zł/MWh. W 2026 r. nie jest to prawdopodobne ze względu na nadpodaż.
Gwarancje pochodzenia energii – czym są i jak kształtują ceny na rynku 2026
Gwarancje pochodzenia 2026 to elektroniczne świadectwa potwierdzające wytworzenie 1 MWh energii z OZE. Różnią się od certyfikatów OZE: służą dobrowolnemu raportowaniu zielonej energii, nie zaś obowiązkowi umorzenia. Możesz je kupić na TGE i wykazać się nimi w ESG.
Wydaje je URE na wniosek wytwórcy. Dołączasz raport wytwórcy, zaświadczenie PSE oraz wniosek. Urząd weryfikuje dane w 14 dni. Po akceptacji gwarancja trafia do Rejestru Gwarancji Pochodzenia.
Świadectwo pochodzenia energii ważne jest 12 miesięcy. Możesz je sprzedać, przechować lub umorzyć w RGP. Umorzenie oznacza, że uznajesz daną MWh za „zieloną” w swoim raporcie. Firmy często łączą umorzenie z kontraktami PPA.
Cena gwarancji pochodzenia spadła z 24,66 zł/MWh w październiku 2023 do 5,3 zł/MWh w marcu 2025. Na spadek wpłynęła nadpodaż energii z fotowoltaiki oraz słaby popyt korporacyjny. Analitycy TGE szacują, że cena może utrzymać się poniżej 10 zł do końca 2026 roku.
- Nadpodaż energii słonecznej obniża popyt
- Brak obowiązku umorzenia ogranicza płynność
- Duża liczba nowych instalacji PV zwiększa podaż
- Słabe zainteresowanie raportowaniem ESG w sektorze MŚP
- Możliwość importu gwarancji z UE zwiększa konkurencję
| Cecha | Certyfikat OZE | Gwarancja pochodzenia |
|---|---|---|
| Jednostka | 1 MWh | 1 MWh |
| Cena (III 2025) | 27 zł | 5 zł |
| Ważność | Do 31 grudnia roku następnego | 12 miesięcy od wystawienia |
| Obowiązek | Tak, dla sprzedawców | Nie, dobrowolna |
| Notowanie | TGE, sesja główna | TGE, sesja główna |
| Umorzenie | Obowiązkowe | Dobrowolne |
Gwarancja traci ważność po 12 miesiącach – pilnuj terminów!
„Gwarancje pochodzenia stanowią dokument poświadczający odbiorcy końcowemu, że wskazana ilość energii wprowadzona do sieci została wytworzona z OZE.” – Prezes URE
Czy mogę sprzedać gwarancję po 6 miesiącach?
Tak, gwarancja jest zbywalna od momentu otrzymania. Pamiętaj, że po 12 miesiącach traci ważność.
Jak często aktualizowane są ceny na TGE?
Notowania odbywają się codziennie w dni robocze. Ceny publikowane są po zamknięciu sesji giełdowej.
Rynek zielonych certyfikatów 2026 – prognozy cen, nadpodaż i scenariusze wygaszania
Nadpodaż zielonych certyfikatów sięgała 14,3 TWh w październiku 2023 roku. Powodem był szybki rozwój fotowoltaiki oraz niski obowiązek umorzenia w 2024 roku (5%). Ceny spadły z 130 zł/MWh w 2023 do 27 zł/MWh w marcu 2025. Producenci zainstalowali ponad 12 GW mocy PV, która nie korzysta już z aukcji.
Prognoza cen certyfikatów OZE na 2026 zakłada poziom 28-32 zł/MWh. Scenariusz bazuje na utrzymaniu 9% obowiązku oraz braku nowych dużych inwestycji wiatrowych. Analitycy TGE szacują, że nadpodaż spadnie do 10-12 TWh, ale nie zniknie. Popyt pojawi się dopiero przy wzroście gospodarczym powyżej 4%.
Wygasanie systemu certyfikatów planowane jest na 1 stycznia 2029. MKiŚ rozważa dwa warianty: wykup wszystkich niewykorzystanych certyfikatów po 1 zł/MWh lub stopniowe zmniejszanie obowiązku do zera w 2028-2030. Pierwszy scenariusz kosztowałby budżet około 600 mln zł. Drugi pozwalałby na naturalną redukcję podaży.
Inwestycje OZE 2026 powinny uwzględniać niską cenę certyfikatów. Producenci mogą: (1) zabezpieczyć przychody przez kontrakty PPA, (2) starać się o wsparcie w aukcjach OZE, (3) inwestować w magazyny energii i usługi systemowe. Certyfikaty staną się dodatkowym, ale niewielkim źródłem przychodu.
- Zwiększ podaż energii z magazynów w godzinach szczytu
- Staraj się o kontrakty bilansujące z PSE
- Monitoruj zmiany w systemie aukcyjnym
- Rozważ instalacje hybrydowe PV + wiatr
- Optymalizuj koszty przez grupowe zakupy inwerterów
| Scenariusz | Cena 2026 | Opis |
|---|---|---|
| Nadpodaż utrzymana | 25-30 zł | Brak nowych wiatraków, PV rośnie |
| Równowaga rynku | 35-40 zł | Gospodarka przyspiesza, popyt rośnie |
| Deficyt certyfikatów | 50-60 zł | Spowolnienie inwestycji, zamrożenie mocy |
Proponowane wygasanie 1 stycznia 2029 r. wymaga ustawy.
„Niezależnie od uwag proponuję wygasanie systemu świadectw pochodzenia z dniem 1 stycznia 2029 przez wykup pozostałych certyfikatów przez Skarb Państwa po złotówce.” – Prezes PSE
Czy nadpodaż zmaleje do 2026?
Prognozy zakładają utrzymanie nadpodaży na poziomie 10-12 TWh. Spadek nastąpi po wygaszeniu instalacji prosumentów.
Jak chronić się przed spadkiem cen?
Stosuj kontrakty terminowe na TGE lub zawieraj długoterminowe PPA, które minimalizują ekspozycję na rynek certyfikatów.
